فهرست مطالب

ارتباط بلندمدت بین قیمت کالا خدمات و قیمت سهام

ارتباط بلندمدت بین قیمت کالا خدمات و قیمت سهام


ارتباط بلندمدت بین قیمت کالا خدمات و قیمت سهام
برای انتخاب بین مدل حداقل مربعات تلفیقی و مدل اثرات ثابت از آزمون F مقید استفاده می شود. در رابطه _ ضریب تعیین در روش اثرات ثابت،_ ضریب تعیین در روش حداقل مربعات تلفیقی، N تعداد مقاطع، K تعداد متغیرهای توضیحی، و T طول دوره زمانی می باشد. اگر F محاسباتی از F بحرانی بزرگتر باشد، در این صورت روش اثرات ثابت انتخاب خواهد شد. اگرچه کاربرد مستقیم مدل تأثیرات ثابت یا حداقل مربعات متغیر موهومی ممکن است، اما این مدل از مشکلاتی مانند کمبود درجه آزادی و امکان همخطی مرکب رنج می برد. استدلال پایه ای مدل اثرات ثابت آن است که در تصریح مدل رگرسیونی موفق نشده ایم، متغیرهای توضیحی مناسب که طی زمان تغییر نمی کنند را وارد مدل کنیم. از این رو، وارد کردن متغیرهای موهومی پوشش و جبرانی برای این بی توجهی و ناآگاهی ماست. طرفداران مدل اثرات تصادفی یا مدل اجزأ خطا معتقدند اگر متغیرهای موهومی نشان دهنده فقدان دانش و اطلاعات ما درباره مدل (حقیقی) هستند، چرا این غفلت را از طریق جمله خطا -_- بیان نکنیم؟ ایده اساسی و آغازین با رابطه (3) شروع می شود. طرفداران روش تأثیرات تصادفی معتقدند به جای اینکه فرض کنیم در رابطه (3) _ ثابت است، فرض می کنیم که متغیری تصادفی با میانگین_است و مقدار عرض از مبدأ برای هر مقطع تکی بیان می شود. در این رابطه _ جمله خطای تصادفی با میانگین _ است. فرض اساسی در مدل تأثیرات تصادفی این است که مقاطع مورد مطالعه متعلق به جامعه ای بزرگتر هستند و میانگین مشترکی برای عرض از مبدأ دارند. اختلاف در مقادیر عرض از مبدأ هر مقطع در جمله خطای _ منعکس می شود. براساس مدل تأثیرات تصادفی رابطه این چنین خواهد بود. 
جمله خطای ترکیبی _ متشکل از دو جزء _ (جزء خطای مقطعی ) و _ (جزء خطای ترکیبی) می باشد. مدل اجزاء خطا به این سبب به این نام خوانده می شود که جمله خطای ترکیبی _ از دو یا چند جزء خطا تشکیل شده است. ساختار جمله خطا در روش اثرات تصادفی به گونه ای است که باید این روش را با کمک حداقل مربعات تعمیم یافته تخمین زد. چند نکته در مورد روش های اثرات ثابت و تصادفی: در روش اثرات تصادفی نباید بین جمله خطای مقطعی و متغیرهای توضیحی الگو رابطه وجود داشته باشد، در حالی که در روش اثرات ثابت این رابطه می تواند وجود داشته باشد. همانطور که قبلاً گفتیم، در روش اثرات ثابت باید جمله عرض از مبدأ طی زمان ثابت، در حالی که در روش اثرات تصادفی عرض از مبدأ می توان طی زمان تغییر پیدا کند. در روش اثرات ثابت نمی توان از متغیر موهومی استفاده کرد، زیرا با متغیرهای موهومی که برای عرض از مبدأ در این مدل به کار برده می شود، هم خطی پیدا خواهد کرد. این در حالی است که در روش اثرات تصادفی می توان از این نوع متغیر استفاده نمود. در این مطالعه، برای آزمون پایایی و تعیین درجه جمعی متغیرهای تحقیق از آزمون ریشه واحد داده های تابلویی ایم، پسران و شین استفاده شده است. در معادله بالا y متغیری است که قصد داریم تا پایایی آن را آزمون نماییم. جمله برای کنترل خودهمبستگی در جمله خطای رگرسیون وارد مدل می شود. متغیر x شامل عرض از مبدا و روند زمانی می باشد. اگر مدل پایایی را در سطح آزمون نماید، این متغیر فقط شامل عرض از مبدا خواهد بود و اگر پایایی متغیر را برای حالت روند پایایی آزمون می نماید، مدل شامل عرض از مبدا و روند زمانی خواهد بود. 
فرضیه صفر در این آزمون آن است که تمامی مقاطع دارای ریشه واحد هستند و فرضیه مقابل آن است که حداقل تعدادی از مقاطع پایا هستند. برای محاسبه آماره این آزمون، ابتدا آزمون ADF برای هر یک از مقاطع پانل انجام می شود و آماره t مربوط به ضریب _ برای هر مقطع محاسبه می شود. در مرحله دوم میانگین این آماره محاسبه می شود. نتایج مطالعه  ایم، پسران و شین نشان می دهد آماره _ به طور مجانبی دارای توزیع نرمال می باشد. در این مقاله، برای انجام آزمون مذکور از نرم افزار Eviews نسخه 6 استفاده شده است. 
-4معرفی مدل و متغیرهای آن
همان طوری که اشاره شد، هدف این مقاله پاسخ به این سئوال است که آیا قیمت کالاها و خدمات در بازار کالا با قیمت شاخص بورس اوراق بهادار ارتباط معنی  دارد یا نه؟ بدین منظور از شاخص های بورس و اجزای گروه  های اصلی تشکیل دهنده شاخص قیمت کالاها و خدمات مصرفی و تولیدی، شاخص گروه هایی از دو بازار کالا و خدمات و بورس که در ارتباط نزدیک با یکدیگر هستند، انتخاب شدند. این گروه ها عبارتند از:
-ساخت قند و شکر -دارو -ساخت محصولات گلی و سرامیکی ساختمانی -سیمان -ساخت وسایل نقلیه موتوری (خودرو) -مخابرات بانک مرکزی شاخص قیمت مصرف  کننده و تولیدکننده گروه های فوق را تهیه می نماید. این وظیفه در بازار بورس اوراق بهادار تهران بر عهده سازمان بورس اوراق بهادار تهران می باشد. لذا، با گردآوری داده های شاخص های کالاها و خدمات و شاخص های بورسی به ترتیب از اداره آمارهای اقتصادی بانک مرکزی و سایت رسمی سازمان بورس اوراق بهادار، برای دوره زمانی 1385:01 تا 1390:07 با تواتر ماهیانه اولین قدم برای آزمون فرضیه صورت پذیرفت. دوره زمانی مذکور 5 ساله بوده، اما به علت اینکه تواتر داده ها ماهیانه بوده، می توان به نمونه با حجم 67 مشاهده که شامل دوره های رونق و رکود بوده، اطمینان داشت که نمایانگر واقعیت موجود باشد. 
خلاصه و نتیجه گیری:
بورس اوراق بهادار یکی از اجزا و بخش های تشکیل دهنده بازار متشکل سرمایه است که نقش اصلی آن جذب و هدایت پس اندازها و نقدینگی سرگردان و پراکنده در جامعه به سوی مسیرهای بهینه است. بازده مورد انتظار سهامداران تحت تاثیر عوامل مختلفی قرار می گیرد. متغیرهای کلان اقتصادی از جمله رشد اقتصادی، نرخ ارز، قیمت نفت خام و .. بر قیمت سهام و در نتیجه بازدهی سهام اثرگذار است. یکی از متغیرهای کلان اقتصادی موثر بر قیمت سهام، احتمالا شاخص قیمت کالاها و خدمات مصرفی می باشد. در این خصوص نظریات متفاوتی موجود است. مطابق نظریه عمومی فیشر میان بازده اسمی سهام و نرخ تورم نوعی ارتباط مثبت وجود دارد. به بیان دیگر، متناسب با افزایش تورم، بازده سهم نیز افزایش می یابد و بدین گونه، بازدهی واقعی سهام ثابت می ماند. بر این اساس می توان گفت سرمایه گذاری در سهام به نوعی می تواند تورم را تا حدودی پوشش دهد. از سوی دیگر، گروهی از محققان طی تحقیقات تجربی نشان داده اند که رابطه میان تورم و بازدهی واقعی سهام منفی است. به بیان دیگر، با افزایش تورم، بازدهی واقعی سهام کاهش می یابد و بر این اساس، سرمایه گذاری در سهام نمی تواند تورم را پوشش دهد. این در حالی است که برخی دیگر از محققان معتقدند رابطه معنی داری میان تورم و بازدهی سهام وجود ندارد. تئوری های موجود در زمینه نحوه ارتباط تورم و بازدهی سهام نیز کنکاش شد. نتیجه تحقیقات محققان نشان از وجود چنین رابطه ای دارد. اما در وجود نوع و جهت این ارتباط اجماعی وجود نداشته است. به طوریکه برخی به وجود رابطه مثبت و برخی نیز به وجود رابطه ای منفی اشاره دارند. در چارچوب تئوری کلاسیک ها نظریه اولیه در مورد ارتباط نرخ بهره اسمی و تورم مورد انتظار توسط فیشر بیان شده است. مطابق نظر فیشر، نرخ بهره اسمی شامل نرخ بازده واقعی به اضافه نرخ تورم مورد انتظار می باشد. به عبارت دیگر، فرضیه فیشر بیان می کند که بازار کارا می باشد و بازده واقعی مورد انتظار سهام عادی و نرخ تورم مورد انتظار مستقل می باشند، بنابراین در مجموع سرمایه گذاران برای تغییرات در قدرت خرید جبران می شوند. در بخش سوم، جهت آزمون فرضیه، روش دادههای ترکیبی که تلفیقی از داده های مقطعی و سری زمانی می باشد، معرفی گردید. و در فصل چهارم، برآورد مدل و آزمون فرضیه تحقیق صورت گرفت. در ابتدا، 6 گروه که هم در بازار کالا و خدمات و هم به عنوان یک گروه در بازار بورس اوراق بهادار تهران شاخص قیمت آنها تهیه می شد انتخاب گردیدند. این گروه ها عبارت بودند از ساخت قند و شکر، دارو، ساخت محصولات گلی و سرامیکی، سیمان، ساخت وسایل نقلیه موتوری (خودرو)، و مخابرات. اطلاعات قیمتی این مقاطع برای دوره زمانی ماهیانه 1385:01 تا 1390:07 از اداره آمارهای اقتصادی بانک مرکزی و سایت بورس اوراق بهادار تهران تهیه شد. در نهایت، فرضیه با استفاده از روش اقتصاد سنجی پنل دیتا مورد آزمون قرار گرفت. بر اساس یافته های تحقیق، یک رابطه دو طرفه بین قیمت سهام و شاخص قیمت ها در اقتصاد ایران وجود دارد اما این رابطه به صورت متقارن نمی باشد. به طوریکه اثر تسریع کنندگی تورم داخلی (اثر تورم بر قیمت سهام) حدودا 7 برابر اثر تسریع کنندگی قیمت سهام (اثر قیمت سهام بر تورم داخلی) می باشد.